Kategori: Gjidhënia

Kur një grua shtatzënë mëson se do të lindë fëmijë binjak, ajo në të njëjtën kohë mund të përjetoj emocione të ndryshme, mund të ndjehet shumë e gëzuar por edhe të shqetësohet. Papritur mund të ndryshojnë shumë nga planet dhe vendimet e saj të mëparshme. Megjithatë, lajmi i mirë është se vendimi rreth ushqyerjes me qumësht gjiri nuk ka nevojë të ndryshojë. Qumështi i gjirit është veçanërisht i rëndësishëm për fëmijët binjak, të cilët shpesh mund të kenë peshë të vogël të lindjes dhe kanë nevojë për të gjitha përfitimet shëndetësore të qumështit njerëzor. Gjidhënia e ndihmon nënën të krijoj lidhje të veçantë dhe të nevojshme me të dy foshnjat e saj. Shumë nëna kanë ushqyer binjakët e tyre me sukses.

Gjatë kohës së shtatzënisë

Action for Mothers and Children implementon programet e saj “Klasat për nëna” dhe “Group Care” në Qendrat e Mjekësisë Familjare nëpër komunat e Kosovës. Nëse jeni shtatzënë, ju mund të merrni pjesë në takimet e Kujdesit në Grup për gratë shtatzëna apo të kërkoni mbështetje individuale nga infermierët e QMF-së në programin e Klasave për Nëna. Në grupet e kujdesit për gratë shtatzëna ju mësoni për gjidhënien në periudhën kur ende jeni shtatzënë, dhe gjatë këtyre mësimeve mund të informoheni e të vendosni për mënyrën e të ushqyerjes së foshnjës suaj pas lindjes. Ju mund të takoni edhe gra të tjera të cilat janë të interesuara për gjidhënien dhe të shkëmbeni përvojat e juaja të mëparshme apo edhe dilemat rreth temave që ju preokupojnë. Periudha e shtatzënisë është kohë ideale për t’u njoftuar dhe përgatitur rreth programeve mbështetëse për nëna siç janë Vizitat Shtëpiake. Programi i Vizitave Shtëpiake udhëhiqet nga Ministria e Shëndetësisë. Interesohuni se si mund të përfitoni nga shërbimi i Vizitave Shtëpiake. Gjatë nëntë muajve të pritjes së ëmbël mund të lexoni gjithashtu edhe librat “The Womanly Art of Breastfeeding” nga La Leche League International dhe “Mothering Multiples” nga Karen Gromada.

Krijimi i një plani të lindjes me gjinekologun tuaj apo ofruesin e kujdesit shëndetësor është hapi i fundit i cili çdo grua shtatzënë do ta ndihmonte të mbyllte periudhën e shtatzënisë me siguri, vetëbesim dhe e përgatitur për një etapë të re në jetën e saj.    

Ditët e para pas lindjes

Është shumë e rëndësishme që nëna të ketë kontakt me fëmijët e saj binjak brenda orës së parë pas lindjes. Nëse arrihet të realizohet kontakti lëkurë më lëkurë në orën e parë pas lindjes, e cila ndryshme quhet edhe ora e artë, gjasat që fëmijët të ushqehen me qumësht gjiri janë shumë më të mëdha. Mirëpo, ndonjëherë edhe vetëm një kontakt i vogël i fëmijëve me nënën në orën e parë, si prekja e dorës apo shikimi i fëmijëve ndikon që të ulet stresi i nënës dhe të fillojë prodhimi dhe rrjedhja e qumështit. Prandaj komunikojani gjinekologut, neonatologut, mamisë dhe infermiereve kërkesën tuaj që fëmijët t’i shihni e t’i prekni, t’i mbani në duar në orën e parë pas lindjes.

Ushqyerja e fëmijëve në orën e parë pas lindjes, ushqyerja shumë e shpeshtë dhe pa orare është mënyra më e mirë për të filluar mbarë gjidhënien. Megjithatë, nëse ju ose foshnjat tuaja përballeni me ndonjë problem shëndetësor pas lindjes, ose nuk mund të qëndroni se bashku gjatë ditëve të para pas lindjes, nuk do të thotë që duhet të hiqni dorë nga ideja e ushqyerjes me qumësht gjiri.

Kontakti lëkurë më lëkurë është hapi më i rëndësishëm i cili mundëson realizimin e suksesshëm të gjidhënies. Edhe nëse e keni humbur mundësinë që të realizoni kontaktin lëkurë më lëkurë menjëherë pas lindjes së fëmijëve, realizojeni atë gjatë ditës së parë, ditës së dytë apo edhe gjatë javës së parë dhe javës së dytë të lindjes. Sa më i shpeshtë kontakti lëkurë më lëkurë më fëmijën – fëmijët tuaj, aq më të mëdha do të jenë gjasat që fëmijët binjak të fillojnë të pinë nga gjiri dhe të ndërtojnë sasinë e prodhimit të qumështit.

Sasia e qumështit rregullohet nga sasia e thithjes (ose pompimit) që stimulon gjinjtë. Kjo është arsyeja pse nënat e binjakëve pothuajse gjithmonë prodhojnë qumësht të mjaftueshëm për të dy foshnjat.

Nëse është e nevojshme të pomponi qumështin tuaj sepse një ose të dy foshnjat kanë problem të puthiten në gji, kulloshtra mund të mblidhet më së miri duke përdorur metodën e mjeljes së gjiut me dorë. Por nëse ju duhet që të vazhdoni të pomponi qumësht, mund të përdorni një pompë gjiri e cila ju përshtatet më se miri dhe e cila do të ju ndihmoje të stimuloni prodhimin e rregullt të qumështit.

Referimi i lindjeve të fëmijëve binjak si “bekim i dyfishtë” shpesh mund t’i bej nënat të kenë emocione të përziera. Këto ndjenja janë një reagim normal ndaj një situate shumë stresuese dhe nuk duhet të injorohen ose të nënvlerësohen. Shpesh për t’i validuar këto ndjenja, për t’i tejkaluar dyshimet ndihmon të flisni me një nënë tjetër të binjakëve dhe të gjeni veten në problematikat e njëjta, e pastaj të mendoni për zgjidhje të tyre.

Ligji i prodhimit të qumështit të mjaftueshëm për dy fëmijë

Sa më shumë qumësht që thithin bebet tuaja, aq më shumë qumësht do të prodhojnë gjëndrat prodhuese të qumështit në gji. Ky proces është veçanërisht i rëndësishëm në javët e para pas lindjes. Meqenëse gjatë periudhës së shtatzënisë me binjak, në gjinjtë e grave zhvillohen më shumë gjëndra qumështore, nënat e binjakëve mund të prodhojnë mjaftueshëm qumësht për dy ose edhe për tre bebe.

A po pijnë qumësht të mjaftueshëm foshnjat?

Inkurajoni secilën bebe të ushqehet të paktën 8-12 herë në 24 orë. Nëse një nga bebet tuaja është shumë i-e përgjumur për t’u zgjuar çdo disa orë, në tri – katër javët e para të lindjes duhet ta zgjoni për ta ushqyer dhe për t’u siguruar që foshnja të pijë mjaftueshëm.

Në fillim të mëmësisë, nënat mund të ndjehen se nuk bëjnë asgjë tjetër përveç ushqyerjes së foshnjave. Por, gjërat gradualisht stabilizohen. Bebet fillojnë të rriten dhe prodhimi i qumështit të përshtatet me nevojat e foshnjave. Ndihma praktike nga partneri dhe anëtarët e tjerë të familjes, p.sh. me gjithçka tjetër rreth nevojave elementare të nënës, do t’ju lejojë të uleni, të rehatoheni dhe  të përqendroheni në punën më të rëndësishme të momentit, të ndërtimit të sasisë së mjaftueshme të prodhimit të qumështit të gjirit. Keni parasysh që shenjat e vetme reale rreth sasisë së mjaftueshme të ushqimit të foshnjave më qumësht gjiri janë: shtimi i peshës sipas parametrave dhe urinimi i bollshëm. 

Koordinimi i ushqyerjes së fëmijëve binjak

Pasi që të iniciohet gjidhënia, nënat mund të kuptojnë se ushqyerja e dy foshnjave njëkohësisht është më e lehtë dhe kursen kohë. Por mos harroni që çdo bebe është e ndryshme, ka personalitet dhe shprehi të ndryshme të thithjes,  kështu që njëra foshnje mund të ketë nevojë për më shumë racione të ushqyerjes se tjetra.

Në javët e para pas lindjes, është ide e mirë të ndërroni foshnjat nga njëri gji në gjirin tjetër në intervaleve të ndryshme të gjidhënies. Për shembull, Foshnja A të merr gjiun e majtë dhe Foshnja B të merr gjirin e djathtë. Në ushqyerjen e radhës, Foshnja B merr gjiun e majtë dhe Foshnja A merr gjinjin e djathtë. Kjo metodë është vetëm një propozim praktik, por nëna e vlerëson më mirë situatën dhe krijon një plan të ushqyerjes sipas nevojave të foshnjave.

Si të mbështesni një nënë me binjak?

Nënat e binjakëve kanë nevojë për ndihmë shtesë. Shumë nëna tregojnë se sfidat e tyre më të mëdha janë të ushqehen mjaftueshëm dhe të gjejnë pak kohë për pushim. Ritmi i ditës së fëmijëve binjak është shumë intenziv dhe nevojat e tyre për ushqim janë të shpeshta. Nënat e binjakëve gjithashtu kanë sfida unike në mbajtjen, transportimin dhe daljen jashtë shtëpisë me më shumë se një foshnje. Ato mund të ndihen të izoluara, të pakënaqura ose nervoze. Ndihma dhe mbështetja e partnerëve, familjarëve dhe miqve mund të bëjë dallimin mes një nënë që ndjehet mirë dhe asaj që ndjehet se “po rrëzohet”. Shumë herë njerëzit duan të ndihmojnë, por nuk e dinë mënyrën e duhet të të ofruarit ndihmë. Ndiqni një listë të shkurtër të këshillave për këdo që dëshiron të ndihmojë një nënë të binjakëve.

Çfarë mund të bëni?

• Sjellni ushqim kur e vizitoni.
• Ndërroni pelenat e foshnjave.
• Bëni nënës një masazh të shpines ose këmbëve derisa ajo është duke i ushqyer foshnjat.
• Sjellni ujë ose lëngje natyrale të frutave.
• Kujdesuni për foshnjat derisa ajo fle.
• Dëgjoni me vëmendje ndjenjat e saj, nëse ajo ndjehet e frikësuar, e lodhur ose e mbingarkuar.
• Përkraheni nëse ajo vetëm ka nevojë të qajë dhe të çliroj emocionet e ngarkesës.
• Lani rrobat, palosni ato dhe vendosini në komodinë.
• Bëni pazar për të.
• Përgatitni drekën ose darkën dhe shërbejani asaj.
• Thuani që e doni.
• Ndihmojeni të gjejë një nënë tjetër të binjakëve për të biseduar.
• Pastroni kuzhinën, lani enët, rregulloni dhomën.
• Thuani se po bën një punë shumë, ama shumë të mirë të mirë me foshnjet e saja.

Disa gjëra të tjera që duhet të keni parasysh:

 • Kur vizitoni një nënë të binjakëve, ndihmoni nënën të ndihet e relaksuar; mos prisni të argëtoheni.

• Ajo ka nevojë për mbështetje dhe inkurajim; mos jepni këshilla kur ajo ankohet ose duket e lodhur.

• Nëna mund të ndihet e ndjeshme; mos ia ulni vetëbesimin duke bërë pyetje negative si “A jeni e sigurt që foshnjat po pinë qumësht mjaftueshëm?” ose “Pse nuk po flenë ende gjatë natës?”

• Përqendrohuni në “kujdesin ndaj nënës” dhe ndihmën me punët e shtëpisë në vend që të përpiqeni të kujdeseni për foshnjat.

• Një nënë e binjakëve ka nevojë për ndihmë shtesë të paktën gjatë vitit të parë; mos u zhdukni pas tre muajsh.

Çfarë nëse nuk ka asnjë lloj ndihme për rreth?

Nëse nëna e binjakëve jeton larg nga familja dhe miqtë, ose ata janë duke punuar gjatë ditës, punësimi i një ndihmëse për nënën mund të jetë një zgjidhje e mundshme. Edhe nëse kostoja është e lartë, mirëqenia fizike dhe emocionale e nënës janë më të vlefshme. Disa nëna mund të punësojnë studentë të shkollës së mesme për t’ju ndihmuar pas shkollës. Por nëse gjendja financiare është edhe më e ulët, atëherë nënën duhet ta mbështesni emocionalisht dhe të tregoni vlerësim për punën e saj rreth kujdesit të fëmijëve.

Ne mund të ju ndihmojmë për një gjidhënie të lehtë dhe të shëndetshme.

Sa shpesh duhet të ushqej foshnjën time?

Foshnja juaj ka një stomak të vogël, dhe përgjatë kohës që ka qenë në mitër është mësuar që të ushqehet vazhdimisht, kështu që ajo do të ketë nevojë të ushqehet shpesh dhe për sa kohë që ajo dëshiron, të paktën në javët e para:

• Të porsalindurit zakonisht ushqehen rreth 8-12 herë në ditë, që mund t’ju duket se do të kaloni 24 orë vetëm duke ushqyer foshnjën. Mos u brengosni, kjo ushqyerje nuk zgjatë për shumë kohë.

• Foshnja juaj duhet të ushqehet të paktën çdo 3-4 orë në disa javët e para, kështu që nëse foshnja po fle, zgjojeni.
• Për të parë udhëzuesin më të detajuar, klikoni këtu.

Si mund ta di kur foshnja ime është e uritur?

Preferohet që të mos ndiqni një orar të rreptë të ushqyerjes së foshnjës, por ushqeni atë kurdo që shihni shenja të urisë, të cilat mund të jenë:

• Foshnja është më e bezdisshme dhe më aktive.
• Futja në gojë apo tendenca për të kapur thithkën tuaj.
• Vënia e dorës së foshnjës në gojën e saj.
• Lëvizje apo tinguj të thithjes.
• Foshnja qanë, sidoqoftë kjo është një shenjë e vonshme e urisë; me rregull, ju duhet të filloni të ushqeni foshnjën tuaj para se ajo të fillojë të qajë.

Sa zgjat një e ushqyer e foshnjës?

Lejojeni foshnjën tuaj të ushqehet për sa kohë që ajo dëshiron; kjo zakonisht zgjat rreth 15 deri në 30 minuta. Foshnja juaj mund të marrë më shumë apo më pak kohë. Kur ajo të ketë përfunduar të ushqyerit nga njëri gji, leni foshnjën të gromësijë. Pastaj ushqeni atë me gjirin tjetër. Sigurohuni që të filloni ushqyerjen e ardhshme nga gjiri tjetër. Lejoni foshnjën që të përfundojë vetë të ushqyerit me gji.

Si mund ta di nëse foshnja ime po merr mjaft qumësht?

Shumë nëna të reja e bëjnë këtë pyetje. Trupi juaj është i mahnitshëm; përderisa ushqeni foshnjën me qumësht gjiri, trupi juaj mëson se kur foshnja juaj duhet të ushqehet. Trupi juaj prodhon saktësisht sasinë e duhur për foshnjën tuaj. Por çfarë nëse ju ende nuk jeni të sigurtë se ajo nuk po ushqehet mjaftueshëm? Foshnja juaj po merr sasi të mjaftueshme të qumështit nëse:

1. Foshnja ka 3-5 pelena të lagura dhe 3-4 pelena të ndotura kur ajo është 3 deri në 5-ditëshe. Foshnja ka 4-6 pelena të lagura dhe 3-6 pelena të ndotura kur ajo është 5 deri në 7-ditëshe. Pas gjashtë javëve, numri i pelenave të ndotura mund të ulet në një në çdo disa ditë.
2. Shtimi në peshë; foshnja duhet të arrijë peshën e lindjes brenda dy javëve. Për një udhëzues më të detajuar në shtimin e peshës, klikoni këtu.

Mënyra tjera që të kuptoni se foshnja juaj po merr mjaft qumësht:

1. Foshnja lëshon tinguj të gëlltitjes (mund ta keni vështirë ta dëgjoni, kështu që dëgjoni apo shikoni me kujdes).
2. Gjinjtë tuaj janë më të butë pas ushqyerjes së foshnjës.
3. Foshnja duket e relaksuar dhe e kënaqur pas të ushqyerit.

Si të sigurohem se kam qumësht të mjaftueshëm për foshnjën?

Prodhimi i qumështit është një proces që prodhohet aq sa ka nevojë; sasia e qumështit që prodhohet varet nga sasia që është marrë nga foshnja.

• Konsumimi i qumështit është veçanërisht i rëndësishëm në 2-3 javët e para për shkak se kjo është koha kur përcaktohet kapaciteti i prodhimit. Sa më shumë qumësht që të merret gjatë kësaj periudhe, aq më shumë qumësht do të keni për foshnjën tuaj në periudhën afatgjatë.
• Por mos u brengosni nëse keni telashe në javët e para, ka mënyra për të përmirësuar prodhimin e qumështit më vonë.
• Kur njëherë të filloni të prodhoni qumësht, ju do të vazhdoni të prodhoni vazhdimisht; qumështi prodhohet më shpejtë nëse gjinjtë janë më pak të mbushur; dhe më ngadalë nëse ka ende mjaft qumësht në gji. Kjo është arsyeja se pse prodhimi juaj i qumështit ngadalësohet nëse ju prisni që gjinjtë të “mbushen” për të ushqyer foshnjën, kështu që mos prisni! Kjo është poashtu arsyeja që gjinjtë tuaj kurrë nuk janë të zbrazët; ju gjithmonë mund të nxjerrni më shumë qumësht!

A ka nevojë foshnja ime për suplemente të vitaminave?

Po. Suplementi është një produkt që ju e merrni për të marrë ushqyes të caktuar që ju nuk i merrni mjaftueshëm nga ushqimet që i hani. Qumështi i gjirit nuk përmban sasi të mjaftueshme të vitaminës D për foshnjën tuaj. Vitamina D ndihmon në forcimin e eshtrave dhe dhëmbëve dhe parandalon sëmundjen e eshtrave të quajtur rakit. Jepni foshnjës tuaj vitaminë D me anë të pikave duke filluar në ditët e para të jetës. Konsultohuni me mjekun e foshnjës tuaj për pikat me vitamin D që mund t’i përdorni.

Informata të mëtutjeshme dhe ndihma

Përderisa ushqyerja me qumësht gjiri është e natyrshme, shumë gra, sidomos nënat për herë të parë, kanë shumë pyetje dhe kanë nevojë për ndihmë. Është e vërtetë që familjarët dhe miqtë ju duan të mirën, por këshillat e tyre mund të mos jenë të bazuara në fakte, kështu që inkurajoni të vërtetojnë ato në portalin tonë. Bashkëshorti juaj mund të mos ndihet i gatshëm për t’ju ndihmuar nëse keni nevojë, por këtu mund të shihni disa mënyra që ai të jetë më mbështetës. Është shumë e rëndësishme që të mos hezitoni të kërkoni ndihmë. Këtu i keni disa mundësi për të kërkuar ndihmë:

• Ne ofrojmë klasa për të ushqyerit e foshnjës me gji dhe këshillime një-me-një në qendrat tona Klasat për Nëna. Gjeni qendrën tuaj më të afërt këtu.
• Familjarët dhe miqtë. Edhe pse ata mund të mos i kenë të gjitha informatat e sakta dhe të duhura, ata mund t’ju mbështesin nëse:

1. Kontaktoni në Qendrën tuaj më të afërt/ Klasat për Nëna për këshilla.
2. Gatuajnë ushqime dhe ju lënë ushqim të gatshëm, sidomos ato lloje që mund t’i hani me një dorë.
3. Ju rikujtojnë që të pini shumë ujë.
4. Ju ndihmojnë me punët e shtëpisë, siç është pastrimi, blerja e gjësendeve të nevojshme për shtëpi apo marrja e fëmijëve nga shkolla.
5. Ju dhurojnë shumë dashuri dhe mbështetje; duke ju rikujtuar që ju po bëni një punë të mrekullueshme, se sa e bukur është foshnja juaj dhe se si këto kohë të vështira do të kalojnë dhe pas disa muajsh ju do të mësoheni me faktin që jeni bërë nënë.

• Mjeku juaj apo mjeku i foshnjës suaj; por keni parasysh se ata mund të mos kenë shumë përvojë dhe kualifikim për t’ju këshilluar rreth gjidhënies. Për shembull, nëse ata sugjerojnë që ju të ndaloni së ushqyeri foshnjën me qumësht gjiri, ju duhet të kërkoni për një mendim të dytë nga dikush tjetër.
• Ka shumë burime dhe forume të informatave online, kryesisht në gjuhën angleze. Këtu janë disa nga më të preferuarat për ne:

1. La Leche League International – http://www.llli.org/nb.html
2. International Breastfeeding Centre – http://www.nbci.ca
3. BabyCenter – http://www.babycenter.com/breastfeeding
4. March of Dimes – http://www.marchofdimes.org/baby/feeding-your-baby.aspx
5. https://www.verywellfamily.com/breastfeeding-overview-4581827

Ekziston gjithashtu një aplikacion i shkëlqyer mbi të ushqyerit me gji të cilin ju mund të shkarkoni në celularin tuaj nga Nancy Mohrbacher Solutions Inc., “Breastfeeding Solutions“.

Lemza

Lemza është mjaft e zakonshme te foshnjet që janë nën një vjeç, dhe është një bezdisje normale dhe e padëmshme që shkaktohet nga gulçimet në diafragmë. Të ushqyerit me gji nuk e shkakton lemzën dhe është e sigurtë që të vazhdoni të ushqeni foshnjën me gji edhe nëse atë e shqetëson lemza përderisa ajo është e gatshme të vazhdojë të ushqehet. Në fakt, shpeshherë të ushqyerit me gji mund të ndihmojë që të largohet lemza njejtë sikur të rriturit që pinë ujë për të larguar atë. Lemza do të jetë gjithmonë e më e lehtë dhe më e rrallë derisa foshnja dhe sistemi i saj i tretjes të zhvillohet. Disa shkaqe të zakonshme të lemzës përfshijnë:

• Ushqyerja e tepërt e foshnjës, kështu që përpiquni të ngadalësoni të ushqyerit, ushqeni foshnjën pak dhe shpesh, dhe bëni atë që të gromësijë përderisa bëheni gati ta ushqeni me gjirin tjetër.
• Gëlltitja e ajrit gjatë të ushqyerit, kështu që sigurohuni që foshnja juaj është kapur mirë për gjirin tuaj dhe vendoseni atë në pozitë të drejtë vertikale gjatë të ushqyerit. Poashtu mbajeni në pozitë vertikale për 20 minuta pasi ta keni ushqyer.

Nëse foshnja juaj ka lemzë të vazhdueshme dhe të rritur, ajo mund të ketë refluks (kthimi i ushqimit të tretur prapa).

Marrë nga Marchofdimes

Bllokimi i gjirit

Bllokimi i gjirit ndodh kur gjinjtë tuaj ënjten jashtëzakonisht shumë dhe duken sikur janë gati të pëlcasin, kështu që ndodh më së shpeshti kur ju prodhoni shumë qumësht gjatë javës së parë dhe/apo të dytë të lindjes. Për shkak të ënjtjes, kjo mund të shkaktojë dhimbje në atë gji gjatë të ushqyerit dhe kur foshnja mundohet të kapë thithkën. Zakonisht kjo mbushje/ënjtje largohet brenda 12-48 orëve pasi që trupi juaj do të rikuperohet dhe foshnja të fillojë të pijë nga gjiri juaj. “Ju mund të parandaloni apo minimizoni efektet e bllokimit të gjirit duke:

• Ushqyer foshnjën me gji herët dhe shpesh. Ushqeni atë me gji sa më herët që të keni mundësi pas lindjës, dhe së paku dhjetë herë gjatë ditës së nesërme.
• Siguruar që foshnja juaj është vendosur saktë dhe është kapur si duhet në gjirin tuaj (klikoni këtu për udhëzime).
• E ushqyer rregullisht. Nëse foshnja fle më shumë se dy apo tri orë gjatë ditës apo katër orë gjatë natës, zgjojeni që ta ushqeni.
• Lejuar foshnjën që të përfundojë njërin gji para se të kthehet në tjetrin. Kjo nënkupton të prisni deri sa foshnja të fle apo të largohet vetë nga gjiri.”
• Nëse foshnja nuk ushqehet fare me gji apo nuk po ushqehet mirë, mund ta ndihmoni foshnjën që të ushqehet duke shtrydhur gjoksin me dorë apo pompë sa më shpesh.”

Nëse kjo nuk ju lehtëson simptomat, ju mund të provoni të:

• Bëni shtypje të ngrohta: aplikoni shtypje të ngrohta dhe të lagëta duke shtrydhur qumështin jashtë pak para se të ushqeni foshnjën. Nëse e ngrohni për një kohë më të gjatë ju do të rrisni ënjtjen dhe pezmatimin, kështu që është më së miri ta bëni për një kohë më të shkurtër. Shtypje të ftohta mund të aplikohen ndërmjet ushqyerjeve që të zvogëloni ënjtjen dhe lehtësoni dhimbjën.”
• Masazhoni gjirin: me shuplakën e dorës duke filluar nga kreu i kraharorit tuaj (pak mbi klavikulë), butësisht goditni gjirin tuaj te poshtë në lëvizje rrethore në drejtim të thithkës. Kjo është edhe më efektive nëse e bëni gjatë dushit apo jeni në vaskë të mbushur me ujë të ngrohtë dhe duke hedhur ujë në gjinjtë tuaj.”
• Masazhoni areolën: me gishtat tuaj të vendosur siç shihet në imazhin më poshtë, shtypni përbrenda drejt murit të kraharorit dhe numëroni ngadalë deri në 50. Shtypja duhet të jetë e ngadalshme, e lehtë, dhe mjaft e butë që të mos dhembë.

Burimi: K. Jean Cotterman, http://www.nbci.ca/index.php?option=com_content&view=article&id=83:engorgement&catid=5:information&Itemid=17

• Shtypja me lakër: hiqni disa fletë të kokës së lakrës, largoni pjesën e fortë në mes, dhe shtypeni me një okllai (apo diçka të ngjashme). Ato mund të ruhen në frigorifer apo në temperaturë të dhomës. Varni fletët direkt mbi gjinjë, brenda sytjenave tuaja. Ndërroni fletat kur ato të fishkën, apo pas çdo dy ore. Ndërpreni përdorimin e tyre nëse ju shfaqën puçrra, njolla apo shenja të tjera të alergjive. Disa të dhëna thonë se përdorimi i tepërt i shtypjës me lakër mund të zvogëlojë prodhimin e qumështit, kështu që ndërpreni këtë lloj të shtypjës kur ënjtja t’ju largohet.”Burimi: La Leche League International, http://www.llli.org/faq/engorgement.html

Kontaktoni mjekun tuaj nëse simptomat nuk shënojnë përmirësime pasi që të keni provuar metodat e lartpërmendura të lehtësimit të dhimbjeve, nëse keni simptoma të mastitit (ethe me temperaturë më të lartë se 38.1°C), nëse foshnja juaj nuk kapet për gjiri apo nëse ajo nuk bën mjaftueshëm pelena të ndotura.

Marrë nga Marchofdimes

Prodhimi i qumështit me sasi të mëdha

Nganjëherë nëna prodhon më shumë qumësht sesa që foshnja ka nevojë dhe kjo bën që nga gjiri të rrjedh më shumë qumësht për shkak të gjirit të mbushur. Kjo mund të jetë shqetësuese për foshnjat gjatë dhe ndërmjet të ushqyerave. Simptomat e zakonshme të mbiprodhimit të qumështit përfshijnë:

• Foshnja qanë shumë dhe shpesh, është shumë e nervozuar dhe/ose e lodhur.
• Foshnja mund të gulçojë, ngulfatet, të lëshojë zëra apo të kollitet gjatë të ushqyerit me gji.
• Foshnja mund të kafshojë apo shtrëngojë thithkën gjatë të ushqyerit.
• Rrjedhje të qumështit kur foshnja të përfundojë gjidhënien, sidomos në fillim të të ushqyerit.
• Nëna mund të ketë thithka të ënjtura.
• Fëmija mund të lakojë shpinën dhe të shtrëngojë trupin, nganjëherë edhe bërtet.
• Të ushqyerit për foshnjën mund të duket si një betejë, ku të ushqyerit me gji bëhet shumë i çrregullt.
• Të ushqyerit mund të jetë i shkurtër, duke zgjatur vetëm 5 deri në 10 minuta.
• Foshnja duket se “e dashuron dhe e urren” gjirin në të njëjtën kohë.
• Foshnja mund të gromësijë apo lëshojë gazra ndërmjet të ushqyerave, dhe ka tendenca që edhe të përshtyejë.
• Foshnja mund të ketë jashtëqitje me ngjyrë të gjelbërt, të lëngshme apo të butë dhe shpërthyese.
• Gjinjtë e nënës ndihen se janë të mbushur shumicën e kohës.
• Nëna shpesh mund të ketë kanale të bllokuara të gjirit, që nganjëherë janë arsyeja e shfaqjës së mastitit.

Burimi: La Leche League International, http://www.llli.org/faq/oversupply.html

Që të bëni diçka rreth këtij problemi, provoni :

• Të ushqeni foshnjën vetëm me njërin gji gjatë një ushqyerje. Nëse ka nevojë, ju mund të shtypni gjirin tjetër që të lironi presionin dhe të ruani qumështin e mbetur për më vonë. Nëse foshnja dëshiron të ushqehet përsëri brenda dy orësh, ofrojani të njëjtin gji përsëri.
• Të shtyni qumështin me anë të shtypjës para se të filloni ushqyerjën për të zvogëluar sasinë e qumështit të derdhur. Mos nxirrni shumë qumësht jashtë pasi kjo do të bëjë që gjinjtë tuaj të prodhojnë prapë.
• Të poziciononi foshnjën në pozitë vertikale gjatë ushqyerjës dhe/apo të shtriheni përgjysmë pasi që graviteti do të ndihmojë që të ngadalësohet ritmi i nxjerrjës së qumështit. Poashtu, mund të shtriheni në njërën anë.
• Të ushqeni foshnjën para se ajo të ketë uri, gjë e cila bën që ajo të mos thithë fort dhe kështu gjinjtë tuaj nuk do të stimulohen aq shumë.
• Të ndaloni pompimin, nëse e keni bërë këtë që të ruani qumështin, deri sa prodhimi i qumështit të përshtatet me nevojat e tanishme të foshnjës.

Nëse ju po prodhoni shumë qumësht, ju mund të përdorni fasuleta të gjinjve për të pastruar rrjedhjën, por mbani mend se ato duhet të ndërrohen së paku një herë në ditë. Poashtu, foshnja juaj me shumë gjasë do të thithë më shumë ajër, kështu që bëni foshnjën tuaj të gromësijë që të minimizoni problemet e mundshme.

Prodhimi i ulët i qumështit të gjirit

Ky është një shqetësim i zakonshëm, por shpeshherë është një alarm i rrejshëm. Shpesh, nënat janë të shqetësuara që nuk kanë mjaft qumësht kur:

• Gjinjtë nuk ndihen më që janë plot. Alarm i rrejshëm! Kur foshnja juaj të jetë 6-javëshe deri në 2-muajshe, trupi juaj tashmë është adaptuar me nevojat e foshnjës.
• Foshnja ka më pak jashtëqitje. Alarm i rrejshëm! Që kur foshnja juaj është 6-javëshe do të ketë më pak jashtëqitje sesa më parë dhe mund të kalojnë disa ditë dhe ajo të mos ketë pasur një tjetër.
• Foshnja dëshiron të ushqehet për më gjatë dhe më shpesh. Alarm i rrejshëm! Foshnja do të ketë disa ndryshime në sasinë se sa ajo pi qumësht në disa muajt e parë të jetës (shpesh pas 2-3 javëve, 6 javëve apo 3 muajve), por nëse e ushqeni sa herë dhe për sa gjatë që ajo të dojë kjo do të rrisë sasinë e qumështit shumë shpejtë.

Prodhimi i qumështit është një proces që prodhohet aq sa ka nevojë, sasia e qumështit që prodhohet varet nga sasia që është marrë nga foshnja.

Treguesit më të rëndësishëm që foshnja juaj po merr mjaftueshëm qumësht janë numri i pelenave dhe shtimi në peshë. Nëse ende jeni e brengosur rreth sasisë së qumështit që foshnja po merr duke marrë parasysh edhe alarmet e rrejshme të lartpërmendura, ju duhet të:

• Na kontaktoni apo vizitoni Qendrën tuaj më të afërt Beba-ks për informata dhe mbështetje.
• Inkurajoni foshnjën tuaj që të ushqehet sa më shpesh dhe për sa gjatë ajo të dëshirojë.
• Ia ofroni të dy gjinjët gjatë të ushqyerit. Lejoni foshnjën që të qëndrojë në njërin gji përderisa ajo vazhdon të thithë dhe gëlltisë rregullisht. Ofrojani gjirin tjetër kur foshnja të ngadalësojë apo ndalojë. “Së pari përfundoni me njërin gji,” është një rregull i përgjithshëm. Kjo teknikë i mundëson foshnjës të marrë sasi të mira të qumështit të pasur dhe më të yndyrshëm.
• Foshnja duhet të përfundojë vetë të ushqyerin. Ajo mund ta bëjë këtë duke fjetur apo duke u larguar nga gjiri pas rreth 10 deri 30 minutash të gëlltitjes dhe thithjës aktive.
• Sigurohuni që foshnja të jetë e kapur për gjiri dhe e pozicionuar saktë në gji, që nënkupton, buzët duhet të mbulojnë areolën (pjesa e errët e gjirit). Ne mund t’ju ndihmojmë me gjetjën e pozitave të sakta dhe poashtu t’ju sugjerojmë ide që të zbusni ënjtjen.
• Foshnja e përgjumur mund të përfitojë nga “të ushqyerit me dy gjinjtë”, që nënkupton ndërrimin e gjinjve dy apo tri herë gjatë çdo të ushqyeri. Ndërroni gjirin kur thithja e foshnjës të bëhet më e ngadaltë dhe të gëlltisë më rrallë.
• E gjithë thithja e foshnjës duhet të bëhet në gji. Kufizoni apo ndaloni fare përdorimin e biberonit përderisa e inkurajoni foshnjën që të ushqehet me gji. Nëse përdorni suplemente, mund t’ja jepni këto suplemente me lugë apo filxhan.
• Praktikoni shtrydhjen e gjirit, klikoni këtu për të parë si bëhet kjo.

“Këto mund të jetë kohë shqetësuese për ju. Kujdesuni për vetën. Kushtojini rëndësi nevojës suaj për të pushuar, për t’u relaksuar, të hani shëndetshëm dhe të pini mjaft lëngje.”

Fillimi më i mirë i ushqyerjes me gji është që kjo të bëhet brenda orës së parë pas lindjes së fëmijës.

Kjo mund të shpjegohet me faktin se lirohen hormone (oksitocina), e cila stimulon prodhimin e qumështit. Studime të shumta kanë treguar se kjo ndihmon të bëjë gjidhënien më të shëndetshme dhe më të gjatë. Ju duhet t’i ndiqni këto hapa:

1. Shtrini foshnjën tuaj lëkurë-në-lëkurë si më lartë (nëse është e mundur). Studimet kanë treguar se shumë foshnje që janë të vendosura lëkurë-në-lëkurë menjëherë pas lindjes kanë më shumë gjasa që të mësohen me ushqyerjen me gji dhe të ushqehen vet.
2. Ktheni tërë trupin e foshnjës të drejtuar nga ju, gjoks mbi gjoks.
3. Prekni buzën e saj të sipërme me thithkën tuaj, dhe pasi që foshnja të hapë gojën tërhiqni atë drejt gjirit tuaj, duke mbajtur gjirin për mbështetje. Nëse është e mundur, bëni që goja e saj/tij të mbuloj jo vetëm thithkën por poashtu edhe areolën (pjesën më të errët që e rrethon atë).
4. Mos u brengosni nëse foshnja juaj ka telashe të ushqehet me gji. Kjo kërkon durim dhe shumë praktikë. Kërkoni ndihmë nga infermieret ose ndonjë shoqe që ka eksperiencë në gjidhënie. Ju poashtu mund të kontaktoni një nga ekspertët tanë të gjidhëniës për këshilla në çdo kohë.
5. Gjidhënia nuk duhet të shkaktojë dhimbje. Nëse keni dhimbje, mundohuni të ndryshoni pozicionin e foshnjës duke shtyrë prapanicën e foshnjës drejt trupit tuaj me dorë. Kjo do të shtyjë kokën e foshnjës prapa dhe hunda do të jetë në pozicion të “frymëmarrjes”. Nëse është e nevojshme, mundohuni ngadalë të tërhiqni mjekrën e foshnjës dhe/ose buzën e poshtme, që pjesën më të madhe të pjesës së kaftë të gjirit ta ketë në gojë.

Po, këtë mund ta arrini duke e ushqyer foshnjën me gji mjaft shpesh dhe duke mbajtur foshnjën në pozitën e duhur. Nëse jeni e brengosur, ka mënyra të ndryshme për të rritur sasinë e furnizimit me qumësht.

Ju me siguri do të keni qumësht të mjaftueshëm përderisa pini mjaft ujë dhe ushqeni foshnjën tuaj me gji shpesh. Prodhimi i qumështit tuaj do t’i përshtatet kërkesës së foshnjës – sa më shumë foshnja e kërkon, që nënkupton se sa më shumë e ushqeni me gji, aq më shumë qumësht gjiri do të prodhoni. Është normale të brengoseni përderisa nuk mund të shihni se sa qumësht foshnja juaj po merr, mirëpo këtu do të gjeni disa mënyra për t’u siguruar që foshnja juaj ka qumësht të mjaftueshëm.

1. Ndotja e pelenave – shenja më e qartë është, 4-6 pelena të lagura dhe 3-6 pelena të ndotura në ditë gjatë javëve 1-6. Urina duhet të jetë e pastër apo e verdhë e turbullt.
2. Shtimi në peshë – foshnja rikthen peshën e lindjes brenda dy javëve, por mbani mend që foshnja humb 5-10% të peshës së lindjes në 3-4 ditët e para pas lindjes.
3. Foshnja është e relaksuar – foshnja duket e relaksuar dhe e lumtur pasi që të ushqehet.
4. Nëse e ushqeni foshnjën me gji, janë dy shenja kryesore: i) gjinjtë zbuten pas ushqyerjes, ii) ju dëgjoni apo shikoni foshnjën tek gëlltitet gjatë ushqyerjes.

Derdhja e qumështit të gjirit është e rëndësishme sidomos në 2-3 javët e para sepse kjo është koha kur përcaktohet kapaciteti i prodhimit të qumështit. Sa më shumë qumësht të derdhni gjatë kësaj kohe, aq më shumë qumësht do të keni për foshnjën tuaj për një periudhë më të gjatë. Mirëpo mos u brengosni nëse keni probleme gjatë kësaj kohe sepse ka mënyra për të shtuar prodhimin e qumështit të gjirit më vonë.

Në momentin që ju do të filloni të prodhoni qumësht gjiri, prodhimi do të vazhdojë vetvetiu, qumështi do të krijohet më shpejtë kur gjoksi nuk është i mbushur me qumësht, dhe më ngadalë kur është i mbushur. Kjo është arsyeja pse prodhimi i qumështit do të ngadalësohet nëse ju prisni të “ju mbushen” gjinjtë me qumësht, prandaj mos prisni! Gjoksi juaj nuk është pothuajse kurrë i boshatisur, dhe ju gjithmonë do të mund të nxirrni më shumë qumësht!

Mënyra për ta rritur sasinë e qumështit:

• Na kontaktoni apo vizitoni Qendrën tuaj më të afërt Beba-ks për informata dhe mbështetje.
• Inkurajoni foshnjën tuaj që të ushqehet sa më shpesh dhe për sa gjatë ajo të dëshirojë.
• Ia ofroni të dy gjinjët gjatë të ushqyerit. Lejoni foshnjën që të qëndrojë në njërin gji përderisa ajo vazhdon të thithë dhe gëlltisë rregullisht. Ofrojani gjirin tjetër kur foshnja të ngadalësojë apo ndalojë. “Së pari përfundoni me njërin gji!,” është një rregull i përgjithshëm. Kjo teknikë i mundëson foshnjës të marrë sasi të mira të qumështit të pasur dhe më të yndyrshëm.
• Foshnja duhet të përfundojë vetë të ushqyerit. Ajo mund ta bëjë këtë duke fjetur apo duke u larguar nga gjiri pas rreth 10 deri 30 minutash të gëlltitjes dhe thithjes aktive.
• Sigurohuni që foshnja të jetë e kapur për gjiri dhe e pozicionuar saktë në gji, që nënkupton, buzët duhet të mbulojnë areolën (pjesa e errët e gjirit). Ne mund t’ju ndihmojmë me gjetjen e pozitave të sakta dhe poashtu t’ju sugjerojmë ide që të zbusni ënjtjen.
• Foshnja e përgjumur mund të përfitojë nga “të ushqyerit me dy gjinjtë”, që nënkupton ndërrimin e gjinjve dy apo tri herë gjatë çdo të ushqyeri. Ndërroni gjirin kur thithja e foshnjës të bëhet më e ngadaltë dhe të gëlltisë më rrallë.
• E gjithë thithja e foshnjës duhet të bëhet në gji. Kufizoni apo ndaloni përdorimin e biberonit përderisa e inkurajoni foshnjën që të ushqehet me gji. Nëse përdorni suplemente, mund t’ja jepni këto suplemente me lugë apo filxhan.
• Praktikoni shtrydhjen e gjirit; klikoni këtu për të parë si bëhet kjo.

Këto mund të jenë kohë shqetësuese për ju. Kujdesuni për veten. Kushtojini rëndësi nevojës suaj për të pushuar, për t’u relaksuar, të hani shëndetshëm dhe të pini mjaft lëngje.

Jo, në këtë rast duhet të ketë ndonjë problem me pozitën e foshnjës mbi gjoksin tuaj. Në këtë rast ne do të mund t’ju ndihmojmë

Thithkat e buta janë të zakonshme në fillim të ushqyerjes rreth javës së parë të të ushqyerit me gji. Nëse thithkat janë shumë të ënjtura, të çara, të nxira apo kanë gjakderdhje, diçka nuk është në rregull. Sidoqoftë, ënjtja e thithkave pothuajse gjithmonë është pasojë e pozicionimit të gabuar të foshnjës në gji. Klikoni këtu për të mësuar si të gjeni pozitën dhe kapjen e duhur të foshnjës në gji.

Shkaktarë tjerë të ënjtjes se thithkave mund të jenë:

1. bllokimi;
2. përdorimi i gabuar i pompës;
3. biberonët apo shishet që bëjnë që foshnja të hutohet kur të shohë thithkën dhe kjo çon në ushqyerjen jo të saktë me gji;
4. infeksioni i majës së thithkës, shikoni numrin 13 më poshtë;
5. heqja e foshnjës nga gjiri pa e bërë së pari ndaljen e procesit të gjidhënies, që bëhet duke e futur njërin gisht në skajin e gojës së foshnjës.

Heqja e foshnjës nga gjiri është zgjidhja e fundit. Ka shumë mënyra që të trajtoni ënjtjen e thithkave:

• Ushqeni foshnjën së pari në atë anë ku thithka është më pak e ënjtur apo ushqeni vetëm më atë anë për një pjesë të ditës apo tërë ditën nëse është e mundur (kontrolloni pelenat që të siguroheni se foshnja po merr mjaft qumësht).
• Eksperimentoni me pozita të ndryshme, disa mund të jenë më pak të dhimbshme sesa tjerat (klikoni këtu për sugjerime).
• Provoni të ushqeni foshnjën shpesh dhe për kohë të shkurtër që të inkurajoni thithje më të lehta.
• Lyeni thithkat me qumësht gjiri të nxjerrë nga shtrydhja e gjirit (nëse nuk keni infeksion të thithkave).
• Lini thithkat (gjinjtë) tuaja të marrin ajër sa më shumë.
• Përdorni kremë të thithkave siç është lanolina e pastër, pas ushqyerjes së foshnjës me gji dhe mos e hiqni atë.
• Mos i lani shpesh thithkat tuaja. Nëse laheni një herë në ditë, është e mjaftueshme.
• Aplikoni shtrydhje të ngrohët dhe të lagët me një leckë në thithkat tuaja (nëse nuk keni infeksion të thithkave).

Nëse keni dhimbje dhe nuk mund ta ushqeni foshnjën fare, në vend që të provoni metodat e lartpërmendura, bëni një pushim të shkurtër (2-5 ditë) nga të ushqyerit me gji që t’i lejoni gjinjtë tuaj të shërohen. Gjatë kësaj kohe, është më së miri për ju dhe për foshnjën që ju ta ushqeni atë me qumështin që e nxirrni nga shtrydhja e gjirit, klikoni këtu për udhëzime. Në këtë mënyrë ju e mbani prodhimin e qumështit stabil dhe do të vazhdoni me ushqyerje me gji kur thithkat t’ju jenë shëruar.